5 điều về cách viết kịch bản từ phim "The Outfit"

Thời gian đọc: 9 phút

Hôm nay mình học được một kỹ thuật viết kịch bản, kể chuyện từ bộ phim “The Outfit”. Ban đầu mình nghĩ đây là một bộ phim về thời trang, vì bối cảnh là ở một cửa hiệu may đo và người dẫn chuyện cũng bắt đầu bằng những insights rất thú vị về nghề may đo âu phục. Nhưng sau đó nó hóa ra là một bộ phim giật gân tội phạm khá hay.

Poster phim “The Outfit” (2022)

Mình suy ngẫm mãi về cách biên kịch tạo ra một kịch bản hay như thế này, sau đây là một vài điều mình đúc kết được. Một người kể chuyện hay là người biết giấu đi một vài chi tiết và hé lộ chúng vào đúng thời điểm. Nhưng có vẻ không phải như vậy. Biên kịch có lẽ cũng không biết thân phận thật sự của nhân vật mình tạo ra, mà giống như một trò chơi có các điều kiện rõ ràng. Họ vừa chơi vừa cùng khán giả khám phá các nhân vật. Một số điều kiện mình có thể liệt kê ra ở đây.

(Bạn nên xem bộ phim trước khi đọc tiếp phần này, vì mình sẽ phân tích nhiều chi tiết và sẽ hé lộ nội dung.)

Điều kiện – Nút thắt thông minh cho bộ phim

Lớp vỏ bên ngoài: một người thợ may bình thường, khiêm nhường, làm việc ở một cửa hàng nhỏ bé và muốn mọi người để yên cho ông được làm công việc của mình.

Ông thợ may già

Sự kiện 1: Hai khách hàng thân thiết của ông đến cửa hàng trong tình trạng một tên bị thương, tên kia thì tức sôi máu vì có một kẻ chỉ điểm công việc làm ăn của băng đảng hắn. Tên bị thương là con trai ông trùm băng đảng. Tên lành lặn là đệ tử được ổng cưng nhất.

Điều kiện 1: Tên đệ tử rời đi sau một cuộc điện thoại với người bí mật, yêu cầu ông già canh giữ tên con trai và một chiếc vali chứa chiếc băng ghi âm không được phát tán với ai/ tuyệt mật. Ông già bị trói với tên bị thương và chiếc vali nguy hiểm.

Tên đệ tử dọa nạt ông già không được đụng vào chiếc vali.

Giải quyết 1: Ông già chờ cho tên con trai tỉnh dậy và nói chuyện với nó. Tên này vốn tính nóng nảy nhưng lại ẩu, thiếu suy nghĩ nên sau một hồi nói chuyện, nó tự nhiên đâm nghi ngờ tên đệ tử.

Tên đệ tử quay về. Tên bị thương đã tỉnh giấc. Hai bên chất vấn nhau về kẻ chỉ điểm. Họ giành giật làm chiếc vali rớt xuống và bật tung nắp, nhưng không thấy cuồn băng đâu. Cả hai lại càng thêm nghi ngờ và chĩa súng vào nhau. Tên bị thương bắn hụt. Tên đệ tử nã cho hắn một phát vào cổ, máu chảy ra ồng ộc, chết tươi.

⇒ Ông già loại được một đứa.

Tên con trai nóng tính và hành động thiếu suy nghĩ

Sự kiện 2: Tên đã chết là con trai của ông khách lớn nhất tiệm may, là người có mối quan hệ lâu năm với ông thợ may. Ông ta đang trên đường đến để gặp con trai và đệ tử, sau phen náo loạn băng đảng vừa nãy.

Điều kiện 2: Ông thợ may bị buộc làm đồng phạm cùng tên đệ tử, kẻ đã giết chết con trai của ông trùm băng đảng.

Nối tiếp sự kiện 2: Tên đệ tử kiếm cớ ra ngoài đi tìm con trai cho ông khách lớn. Ông thợ may già bị buộc ở lại trong cửa hiệu có một xác chết (đã được giấu) cùng ông trùm băng đảng và một tên đầu gấu cầm súng. Ông khách lớn phát hiện chiếc áo khoác của con trai được treo trên tường (ông già lúc chữa trị vết thương cho tên con trai đã cởi áo và treo gọn gàng lên đó).

Giải quyết 2: Ông khách lớn tiết lộ về một băng đảng tối cao tên là The Outfit (cũng là tên bộ phim). Mấy băng dưới có đánh nhau cũng không được đụng đến băng này vì sẽ bị thanh trừng hết. Chiếc băng kia có để lộ một bí mật gì đó mà không được đến tai The Outfit. Ông già mém tiết lộ rằng tên đệ tử đã giết con trai ông trùm.

⇒ Ông già tạm được tha.

Tên đệ tử định đổ tội giết con trai ông trùm lên đầu cô thư ký.

Sự kiện 3: Tên đệ tử bắt được cô thư ký của ông thợ may. Cô này là người tình của tên con trai nên bị tên đệ tử ép vào tội giết thằng con trai ông khách lớn. Tên đệ tử nói rằng cô này làm tay sai cho băng đảng đối phương, khi phát hiện tên con trai có cuốn băng tuyệt mật, cổ muốn giết tên con trai để lấy cuốn băng đem về cho băng đảng cổ. Ông khách lớn bắt cô vào tra hỏi, định sẽ giết nếu cô nói láo (hoặc hết hữu dụng).

Giải quyết 3: Ông thợ may định bỏ chạy ra ngoài. Mấy người trong băng đảng ngăn lại, vì ổng vẫn còn nằm trong diện tình nghi. Ông mới nói: hồi đó con gái tôi chết cháy và tôi rất hối hận, cô gái này bằng tuổi con tôi, tôi không thể nhìn cảnh tượng này.

⇒ Cô gái được tha.

Cùng lúc, có chuông điện thoại reo lên. Ông thợ may ra ngoài nghe chuông, sau đó nói với ông khách lớn là người ta đã tìm thấy con trai ông ở địa chỉ abc. Ông khách lớn vội vã đi. Tên đệ tử tìm cách ở lại, lấy lý do để trông chừng hai người này và giữ chỗ để cả bọn tụ tập.

Điều kiện 4: Ông già bị giữ lại ở tiệm may cùng tên đệ tử đang cầm súng, một cô thư ký vô tội và một xác chết. Tên đệ tử đe dọa giết cô gái để bịt khẩu, hoặc giết hết cả hai nếu ông thợ may phản kháng.

Giải quyết 4: Ông thợ may nói rằng cô thư ký là kẻ chỉ điểm, nếu giết cô ấy bây giờ thì khi ông khách lớn đến nơi và không thấy con trai mình ở đó, ổng sẽ quay về và giết hết mọi người. Nhưng nếu để cô thư ký sống, cổ sẽ gọi điện cho băng đảng đối thủ cử người đến giết ông khách lớn, và sau đó đến cửa tiệm trao đổi chiếc băng.

Tên đệ tử cân nhắc, nó nói nó không phải thằng phản chủ.

Ông già tiếp tục thuyết phục: Nếu nó không làm như vậy, ông khách lớn sẽ giết nó. Còn nếu nó làm vậy, nó sẽ có cơ hội trả thù cho chủ khi bà trùm băng đảng kia đến đây để trao đổi chiếc băng. Nó cũng có cơ hội lên nắm quyền băng đảng mà cả hai cha con kia vừa mới bị giết chết, vì nó là thằng lớn nhất ở đó, chỉ dưới trướng hai người kia. Đó là chuyện tốt nhất nó có thể làm.

⇒ Cô thư ký và ông già được tha. Trùm băng đảng kia bị loại.

Bà trùm băng đối thủ

Sự kiện 5: Bà trùm kia băng đối thủ khi xử xong ông trùm đã đến cửa hiệu. Ông thợ may lập mưu để tên đệ tử núp bên trong, khi ông ra hiệu thì tên này lao ra bắn chết bà trùm.

Điều kiện 5: Ông thợ may cùng cô thư ký vô tội đứng giữa cuộc thanh trừng hai băng đảng. Băng kia đã chết gần hết nhưng vẫn còn một tên cầm súng, nếu lạng quạng nó sẽ giết hai người này trước. Nhưng nếu để lộ kế hoạch thủ tiêu bên kia thì bên kia sẽ không đến để giao dịch mà đến để giết hai người này luôn.

Giải quyết 5: Khi nói chuyện với bà trùm, ông thợ may đã ra hiệu cho bà trùm biết tên đệ tử ở bên trong. Khi ông ra dấu, tên đệ tử lao ra tưởng để bắn bên kia nhưng lại bị hai tên thuộc băng bà trùm phục kích, súng trong tay nó cũng đã bị tháo hết đạn. Tên kia bị bắn chết.

⇒ Loại được sạch sẽ 1 băng đảng.

Cô thư ký và ông thợ may già

Sự kiện 6: Còn lại cô thư ký và ông thợ may. Cô thư ký đúng thật là gián điệp, và ông thợ may biết hết. Cô lo lắng về việc chiếc băng bị phát tán ra bên ngoài. Nhưng không, ông thợ may trao cho băng kia chiếc băng giả, băng thật ông vẫn đang thu, và nó thu lại toàn bộ những gì đã xảy ra tại cửa tiệm. Ông sẽ gửi băng đó cho The Outfit.

Kết: Ông thợ may và cô thư ký được một khối tiền lớn, đủ để cô thư ký thực hiện ước mơ. Cô rủ ông đi theo vòng quanh thế giới, nhưng ông quyết định ở lại. Ông sửa soạn quần áo, chuẩn bị đốt hết cái tiệm để bỏ đi. Tên đệ tử bất ngờ tỉnh dậy và định bắn ông thợ may.

Ông thợ may tiết lộ ngày xưa ổng cũng làm nghề giang hồ giống những tên này, nhưng sau khi học may ở phố Row, ổng gặp vợ mình và có con gái, nhưng những thù hận cũ vẫn đi theo ông và giết chết vợ con ông trong một vụ cháy.

Ổng xắn tay áo lên định đấu tay không với một tên cầm dao, mới thấy một đống hình xăm trên tay thấy ớn hồn. Tên kia lao tới, ổng vật nó ra, cắm dao vào cổ nó. Lại chảy máu hồng hộc, chết tươi.

Sau cùng, ông thợ may đốt tan tành cửa tiệm rồi xách vali ra đi.

5 điều mình học được về cách xây kịch bản của “The Outfit”

Xem xong phim vẫn tự hỏi:

Ông thợ may là ai?
Ông thợ may có phải băng đảng The Outfit không?
Chuyện gì đã xảy ra với ổng trước đó để ông làm nghề này?
Ổng đã giấu tất cả dữ liệu và lên kế hoạch tóm bọn này như thế nào?

Ối giời ôi cơ man là giả thuyết.

Vậy nên, từ cách phân tích kịch bản của bộ phim này, mình học được vài điều:

1 – Một câu chuyện cuốn hút gồm có nhiều lớp. Việc cởi từ từ từng lớp sẽ khiến người ta tò mò, thú vị.

2 – Cách để tạo lớp trong phim này được tạo nên bằng những điều kiện. Cứ thêm một người xuất hiện là thêm một biến số làm thay đổi câu chuyện.

3 – Tạo nút thắt là một chuyện, gỡ nút thắt là chuyện khác. Biên kịch đã gỡ nút thắt rất duyên dáng và gọn gàng thông qua cách xử lý cho từng điều kiện. Ở cuối phim, băng bà trùm xử băng ông trùm và rời đi, ông thợ may và cô thư ký bình an vô sự. Đó là bởi vì những nút thắt đã được gỡ một cách khéo léo trước đó. Mỗi điều kiện sẽ có nhiều cách giải quyết khác nhau, giống như bày một rổ trái cây thì mỗi trái có một cách ăn khác nhau và mình sẽ chọn xem nên ăn như thế nào. Nếu bóc vỏ hết cả rổ rồi mới ăn thì đoạn đầu sẽ hơi bầy hầy, trước khi có một mâm trái cây đẹp đẽ ngon lành. Còn nếu bóc vỏ từng loại một, thì bóc tới đâu là gọn ghẽ, sẵn sàng để ăn luôn tới đấy.

4 – Mỗi phần điều kiện hoặc cách giải quyết của bộ phim này đều có thể viết khác đi và làm bộ phim rẽ theo nhiều hướng khác, giống như đa vũ trụ vậy đó.

5 – Cuối cùng, mình nghĩ biên kịch cũng không biết rõ về nhân vật chính của họ – ông thợ may – hơn người xem bao nhiêu đâu. Cứ sau mỗi lớp người ta mới rõ hơn về ổng một chút. Những chi tiết như ổng xuất thân từ đâu, vì sao ổng lưu lạc đến đây, làm cái nghề này, ổng có gia đình gì không, ổng có sở thích gì ngoài công việc, các bộ quần áo hay cửa tiệm ổng trông như thế nào,… ban đầu hoàn toàn không quan trọng. Mỗi một lớp là một cách giải quyết khác nhau để ổng lách qua vấn đề, chứ ổng chưa hề tiết lộ gì về thân phận của ổng cả. Người ta có thể khám phá và tiết lộ những chi tiết đó dần dần nếu nó liên quan đến mạch truyện, hoặc không. Đó là một cái hay.